Gemeenten laten duurzame kansen liggen.

Al sinds het ontstaan van de economische wetenschap wordt gewezen op het gevaar dat de mondiale economische ontwikkeling ernstig verstoord zal raken door overbevolking, door uitputting van de natuurlijke hulpbronnen van grondstoffen en energie, en door milieuvervuiling die de volksgezondheid en arbeidsgeschiktheid in gevaar brengt. Ook de Club van Rome waarschuwt sinds 1972 voor deze gevaren.

Daarna, sinds het Brundtlandrapport in 1987, werden de politieke en (inter)­nationale bestuursorganen zich ervan bewust dat onze huidige manier van produceren en consumeren niet generatiebestendig is. Het noodlot zal in de loop van de komende decennia toeslaan, tenzij . . . . . ?

Met dit groeiend bewustzijn zal iedereen en elke organisatie zijn of haar maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten onderkennen teneinde deze crisis te voorkomen en vanuit de kerntaak moeten bijdragen aan oplossingen. Juist overheden hebben een maatschappelijke taak in het scheppen van infrastructuur aan de economie en aan de menselijke samenleving. Zo ook gemeenten.

Weliswaar pakken veel gemeenten duurzaamheid wel op, met duurzaam inkopen, met voorlichting en met het geven van het goede voorbeeld. Maar vaak blijft de meest invloedrijke kans onberoerd. Bij alle belangrijke infrastructurele beslis­singen met een investeringskarakter zou nu al moeten worden vastgesteld dat deze de tand des tijds kunnen doorstaan opdat ook onze kinderen en kleinkinderen in staat zullen zijn om in hun levensonderhoud te voorzien. Hier ligt een duurzame kerntaak voor gemeenten!

Wat is het belang van een duurzame gemeente?

Er zijn uiteenlopende opvattingen over wat duurzame ontwikkeling behelst. Maar vergeten mag niet worden dat het primair gaat om de ontwikkeling van onze mondiale economie op de ultralange termijn. Deze wordt bedreigd door het milieuprobleem en de onrechtvaardige verdeling van de welvaart over onze wereld. En er zijn daarnaast talrijke aspecten die aan dit vraagstuk zijn verbonden.

Met het ontwerp van een duurzaamheidsbeleid door een gemeente kan worden gesteund op de internationale richtlijn voor maatschappelijk verantwoordelijkheid van organisaties: ISO 26000. Hier kan het strategisch belang zichtbaar worden.

Ook de gemeente heeft stakeholders. Dat zijn belanghebbende partijen waarmee zij in verbinding staat en die invloed uitoefenen op het bestuur en de bedrijfsvoering van deze overheden. Bijzondere stakeholders zijn voor hen de burgers, de kiezers, de plaatselijke bedrijfsvestigingen, scholen en verenigingen. Ook deze stakeholders zullen de transitie moeten doormaken naar de duurzame samenleving wat een kerntaak van de gemeente is.

Ook de gemeente heeft issues, dat zijn onderwerpen of problemen waarover wordt gedebatteerd en waarover verschillend wordt gedacht. De contouren van een duurzame economie tonen nieuwe inzichten in mobiliteit en logistiek, andere productiemethoden met minder materiaal en minder energie, maar met meer arbeid, sluiten van stoffenkringlopen, andere energieconcepten, andere stedenbouwkundige ontwerpen, sociale duurzaamheid enz. enz. enz.

Ook de gemeente heeft kerntaken met grote impact op maatschappij en de driedeling People-Planet-Profit: regulering van de arbeidsmarkt, levensmiddelen­distributie, nutsvoorzieningen, ruimtelijke indeling, veiligheid, zorg, welzijn, armoedebeleid of recreatie. Sommige gemeenten hebben daarnaast unieke specifieke taken met grote gebiedsoverschrijdende impact, zoals havens, handel, wetenschap of technische innovaties.

Het overkoepelend doel moet zijn dat de baten uitgaan boven de kosten en dat er een rendement is op lange termijn. Soms moeten afspraken worden gemaakt over de allocatie van kosten en baten. Maar altijd moet duidelijk zijn dat investeren in duurzaamheid los staat van de huidige economische crisis en dat ook een lager gemeentebudget geen rol speelt.

Visie van TranspaRAbility: naar een duurzame samenleving!

De invloed die overheden en organisaties met wettelijke taken kunnen uitoefenen op een betere samenleving ligt op 4 niveaus:

1. eigen gedrag, zoals een milieuzorgsysteem

2. voorbeeldfunctie en stimuleren van anderen

3. invloed op de keten (duurzaam inkopen)

4. verduurzaming van de kernfunctie

Wij beperken ons nu even tot het laatste, omdat het invloed hier groter is, de aanpak ingewikkelder, maar ook de grootste verbetering levert.

In onze visie kan een gemeente een sleutelrol vervullen in de overgang van de maatschappij naar een duurzame samenleving. Een overheid schept immers de voorwaarden waaronder economische en andere intermenselijke processen moeten verlopen, maakt daarvoor de infrastructuur en treedt regelend op. Door deze kernfuncties te benoemen en daarna af te stemmen op de contouren van de duurzame toekomst, worden de beslissingen omgebogen om op langere termijn geschikt te zijn voor de samenleving. Onduurzame beslissingen leveren binnen 10 jaar al geen winst meer op. Alleen duurzame investeringen zijn dus rendabel. Het gaat er dus niet om een beslissing van gisteren terug te draaien, maar om vandaag een beslissing te nemen die morgen en overmorgen nodig is.

Verder moet bij elke beslissing rekening worden gehouden met alle relevante factoren. Politiek gedreven maatregelen leveren vaak eenzijdig winst op en verliezen op andere aspecten, vaak per saldo negatief. Met een holistische visie kunnen alle gevolgen onderling worden afgewogen en een oplossing financieel en maatschappelijk optimaal worden. Dat is ook beter verkoopbaar aan de partijen en schept vertrouwen in de overheid.

Een andere sleutel voor duurzame oplossingen is samenwerking. Juist gemeenten hebben ervaring in het mobiliseren van belanghebbende partijen (stakeholders) en kunnen met een duurzame visie ook de winst en toekomstbestendigheid van economische partijen creëren.

Maar pas op voor de talrijke aangeboden duurzaamheidoplossingen. Vaak zijn deze te eenzijdig en de beloofde winst is

Inbreng vanuit TranspaRAbility

TranspaRAbility is een onafhankelijke, multidisciplinaire en professionele onderzoeker met een groot maatschappelijk engagement. Deze expert kan worden ingehuurd voor advisering en voor controle op R.A.-niveau.

Deze expertise kan worden ingezet bij de strategievorming, vooral bij het traceren van relevante discussiepunten en de positie van alle belanghebbende partijen. Verder kan TranspaRAbility behulpzaam zijn bij de organisatorische vormgeving, het inkaderen in procedures, de ontwikkeling van gedragscodes en het ontwerp van interne rapportages. Ook kan een plan worden gemaakt voor de communicatie met de stakeholders of een afzonderlijk duurzaamheidsverslag.

TranspaRAbility kan ook audits uitvoeren ter bevestiging van de kwaliteit van systemen, de naleving van codes en de toereikendheid van de verslaggeving. Gezien de vereiste onafhankelijkheid kan dit uiteraard niet in combinatie plaatsvinden met verwant advieswerk.

TranspaRAbility werkt sinds 1984 aan maatschappelijke berichtgeving en heeft een innovatieve rol vervuld in de duurzaamheidsaccountancy. Zij was een van de grondleggers van de mondiale standaards voor milieumanagement (ISO 14001), MVO (ISO 26000) en GRI. Zij heeft ervaring in bijna alle sectoren, in veel onderzoekstechnieken, en in meerdere aspecten van het management. TranspaRAbility kan bijdragen aan de kwaliteit van het overheidsbestuur, aan transparantie en aan de betrouwbare verslaggeving daarover.

De aanpak volgt de eigen methodologie en is op maat voor de organisatie. Niettemin wordt aansluiting gehouden met richtlijnen zoals ISO 26000 en GRI.

update: 15 maart 2011

 

Gemeente Amsterdam   heeft al een aantal jaren een eigen duurzaamheidsverslag gepubliceerd.

 

Gemeente Diemen   bekostigt de sanering van een verontreinigd bedrijfsterrein door een bestemmingswijziging naar woningbouw.

 

Gemeenten Haaksbergen en Hof van Twente   Voor mantelzorgers met een vaste baan is in overleg met het bedrijfsleven gezorgd voor een goed onderling begrip voor de persoonlijke situatie. Beter onderling begrip, grotere flexibiliteit en minder verzuim

 

Gemeente Hengelo   In samenwerking met het plaatselijke bedrijfsleven zijn stageplaatsen gecreëerd voor kansarme jongeren. Minder werkloosheid, meer personeel beschikbaar, meer veiligheid op straat, minder uitkeringen.

 

Gemeente Zutphen   Bij duurzaam wonen wordt uitgegaan van hoe bewoners in de toekomst met anderen willen leven binnen de woonomgeving.